Verrijkte publicaties

Nu ik zelf op het punt sta om te starten met mijn promotieonderzoek, raak ik meer geinteresseerd in de relatie tussen ICT en Onderzoek. In het HBO krijgt Onderzoek een steeds belangrijkere rol, dus het wordt tijd dat we ook nadenken over wat ICT hierin zou kunnen betekenen. Ook vertegenwoordig ik sinds twee maanden de HAN als contactpersoon in het platform ICT en Onderzoek van Surf.

Het terrein van ICT en Onderzoek is voor mij nog relatief onbekend. 1 van de ontwikkelingen die me aanspreekt is die van de 'verrijkte publicatie'. Deze ontwikkeling is een typisch voorbeeld van toegevoegde waarde van ICT. Door het gebruik van ICT is het mogelijk om een verrijkte publicatie te maken.

Wat is een verrijkte publicatie?

Een verrijkte publicatie bestaat uit een publicatie, meestal in de vorm van tekst, verrijkt met extra materialen. Een publicatie kan een artikel in een tijdschrift, een proefschrift, rapport, notitie of een hoofdstuk uit een boek zijn. Voorwaarde is dat het over (wetenschappelijk) onderzoek gaat en een interpretatie of analyse bevat van primaire data of een afgeleide daarvan. Het begeleidende materiaal kan bijvoorbeeld bestaan uit onderzoeksdata, beeldmateriaal ter illustratie, metadatasets en post-publicatie data zoals commentaren en ranking gegevens. Door de veranderende post-publicatie data is het mogelijk dat een verrijkte publicatie zich blijft doorontwikkelen in de tijd. Bron: Surffoundation.

.
Naast een flyer heeft SURF een serie korte films gemaakt over Verrijkte Publicaties. In de films wordt duidelijk gemaakt wat Verrijkte Publicaties zijn en welke meerwaarde deze nieuwe techniek biedt voor onderzoekers. De films zijn gebaseerd op de ervaringen die zijn opgedaan in vijf innovatieprojecten van SURFfoundation, uitgevoerd binnen het SURFshare-programma in 2009.

De focus van deze ontwikkelingen ligt nog veel op het WO. Het zou interessant zijn om te verkennen wat de mogelijkheden voor het HBO zijn.

Een andere interessante ontwikkeling op het gebied van Onderzoek & ICT zijn de zogenaamde collaboraties. Een collaboratory is een elektronisch, webgebaseerd samenwerkingsverband waarmee onderzoekers vanuit verschillende instellingen en locaties kunnen samenwerken en elkaars kennis en faciliteiten delen. Op die manier kan (inter)nationaal onderzoek worden verrijkt en versneld.

Dit klinkt mij niet zo spannend in de oren, maar het lijkt me zeker de moeite waard om te verkennen hoe anders de wensen van onderzoekers zijn ten opzichte van die van docenten. In een volgende blogbijdrage ga ik hier verder op in.

Back to the future

Net als voorgaande jaren kijk ik met gemengde gevoelens terug op de Surf onderwijsdagen. Dit gemengde gevoel heeft dit keer niet te maken met een combinatie van teleurstelling en verrassing. Nee, het gevoel gaat dieper. En het is aangewakkerd door de openingssessie over de toekomstscenario’s van de digitale leer- en werkomgeving (DWLO). De vraag die ik mezelf stel is: zitten we op het goede spoor?

(Foto van Pierre Gorissen)

In de periode januari – oktober 2008 is door SURFfoundation (combinatie van de platformen ICT & Onderwijs en ICT & Organisatie (waarom zou je deze nog steeds zo strikt scheiden?)) in samenwerking met meer dan 300 mensen uit hogeronderwijsinstellingen gewerkt aan toekomstbeelden voor de digitale leer- en werkomgeving 2020. Dit heeft 20 drijvende krachten opgeleverd en vier scenario's. De gevolgde werkwijze binnen de scenariostudie als ook de 20 drijvende krachten die van invloed zijn op het hoger onderwijs op weg naar 2020, zijn beschreven in dit rapport.

Met name de lijst met drijvende krachten is om meerdere redenen interessant. Allereerst ben ik van mening dat de lijst met trends een interessant aanknopingspunt is voor een hogeronderwijsinstelling. Waar willen we ons als instelling positioneren, zou op dit moment een hele goede vraag zijn. Ik ben echter ook kritisch over de lijst. Niet alle genoemde trends staan wat mij betreft in de juiste categorie. Ik noem als voorbeeld de trend ‘levenlang leren’ (nr. 18), gewaardeerd met een lage impact voor de DWLO. Naar mijn idee heeft de trend van levenlang leren een hoge impact op de digitale leeromgeving. Daarnaast vind ik de conclusie dat levenlang leren gepositioneerd is in het postinitieel onderwijs een achterhaalde gedachte.

De genoemde trends zijn door Surf omgezet in vier scenario’s voor het hoger onderwijs van de toekomst. De scenario’s zijn als keynote in de vorm van een talkshow tijdens de opening van de Surfonderwijsdagen zijn gepresenteerd. De combinatie van diverse media (waaronder vier filmpjes over leren in de toekomst en per scenario een echte krant met nieuws uit 2020) maakte dit voor mij een zeer aansprekend verhaal.

De aanwezigen in de zaal werd na de presentatie gevraagd te stemmen op 1 van de scenario’s. Dit leverde geen echte winnaar op, maar dat was natuurlijk ook niet de bedoeling. Zelf gaat mijn voorkeur uit naar het scenario De Beurs. Met name vanwege het uitgangspunt van het talent van een student en daar het onderwijs op inrichten. Hierin zit ook het principe van het leren in een Gilde. Een altijd tot de verbeelding sprekende metafoor!

Al met al heeft het werk dat Surf heeft gedaan en de presentatie op de onderwijsdagen, mij in ieder geval geinspireerd maar ook verder op weg geholpen in het nadenken over de toekomst van de digitale leer- en werkomgeving. En daarmee hebben ze bij mij in ieder geval hun doel bereikt. Wat mij betreft gebruiken we het materiaal om binnen de instelling de discussie hierover verder te voeren.